Зєвлєлгєєнд: Монгол улсын хєдєлмєрийн баатрууд, УИХ-ын гишvvд, Монгол улсын Засгын газрын гишvvн, ХХАА-н сайд, ХХААЯ-ны газар, хэлтсийн дарга, мэргэжилтнvvд, Польш улсын элчин сайд болон олон улсын байгууллагын тєлєєлєгчид, Тэмээн спорт уралдааны холбоо, Тэмээн поло, Монгол тэмээ холбоо, Монголын ноос ноолуурын холбоо зэрэг тєрийн болон тєрийн бус 10 гаруй байгууллага, Ээрмэл ХК, Говь ХК, Монгол Амикал ХК зэрэг vйлдвэрvvд, ХААИС, МААЭШХ-ийн эрдэмтэд, эрдэм шинжилгээний ажилтнууд, Ємнєговь, Дорноговь, Сvхбаатар, Баянхонгор, Говь-Алтай, Ховд, Увс, Сэлэнгэ, Дундговь, Євєрхангай зэрэг 10 амйгийн 70 гаруй сумдын Засаг даргын тамгын газрын ажилтнууд мал аж ахуйн мэргэжилтнvvд, тэмээ vржvvлэгчдийн тєлєєлєч нийт 200 гаруй хvн урилгаар оролцов.

Зєвлєгєєнд "Монгол тэмээ-Зах зээл" сэдэвт илтгэлийг ХХАА-н сайд Д,Насанжаргал, "Ємнєговь аймгийн тэмээн сvргийн єнєєгийн байдал, цаашдын зорилт" хавсралт илтгэлийг Ємнєговь амйгийн засаг дарга С.Сумъяа нар тавьж зєвлєлгєєнєєс гарах зєвлємжийн тєслийг хэлэлцvvллээ. Илтгэлтэй холбогдуулан 29 хvн vг хэлж санал гаргав.

Зєвлєлгєєнд оролцогчид хэлсэн vгэндээ: тэмээнээс авч ашиглаж байгаа бvтээгдэхvvний хэрэглээ, vнэ ханш, гадаад зах зээлийг єргєтгєх, жижиг дунд vйлдвэрvvдийг хєгжvvлэх, тэмээ маллагчдыг шагнаж урамшуулах, vржлийн ингэ буурыг даатгалд хамруулах, vржлийн буур, ингэ бойжуулах, vржлийн ингэ буурыг даатгалд хамруулах, vржлийн буур, ингэ бойжуулах хоршоо хамтлаг байгуулах, дэмжлэг vзvvлэх, тэмээ vржvvлэгддэд тэмээ єсгєх даалгавар єгєх, тэмээчдийн єдєртэй болох, тэмээний бэлчээрт худаг ус гаргах, тэмээг єсгєх, удмын санг хамгаалах талаар хєтєлбєр, тєсєл хэрэгжvvлэх, тэмээг уналга эдэлгээнд ашигладаг уламлалыг сэргээх, тэмээг татвараас чєлєєлєх, харин тэмээг олноор нядалсан тохиолдолд шир, тавхай, маханд татвар оногдуулах, тэмээ хамгаалах хууль гаргах, тэмээг гадаад дотоодод єргєн сурталчлах, тэмээ хамгаалах алба байгуулах, генийн санг баяжуулах, тэмээний судалгаа шинжилгээний ажлыг єргєтгєх, тэмээний vржил сэлэкцийн ажлыг сайжруулах, тэмээний vйлдэр бий болгох, тэмээн поло хєгжvvлэх зэрэг олон vнэтэй санлуудыг гаргасан юм. "Монгол тэмээ-Зах зээл" зєвлєлгєєнєєс "Зєвлємж"-ийн тєслийг хэлэлцэж дэмжив. Зєвлєлгєєнд оролцогчдод зориулж Монголын ноос ноолуурын холбоо, Ємнєговь аймгийн Ардчилсан нам зэргээс урилга, илгээлт, УИХ-ын гишvvн Б.Долгороос мэндчилгээ ирvvлсэн болно.

Зєвлєлгєєний vеэртэргvvний 3 сум, 25 хvнийг Хvнс, хєдєє аж ахуйн яамны болон ивээн тэтгэгч байгууллагын шагналаар шагнаж урамшуулав.

Зєвлєлгєєнд оролцогчдод зориулц тэмээний уралдаан, Тэмээн-пологийн улсын аварга шалгаруулах тэмцээн, ингэний цагаан идээний болон тэмээний ноосоор хийсэн vндэсний vйлдвэрvvдийн бvтээгдэхvvний vзэсгэлэн худалдаа, тэмээний аж ахуйн тухай баялаг vзвэр бvхий vзэсгэлэн, гойд ашиг шимтэй шилмэл тэмээ шалгаруулалт, буухиа тэмцээн, хvндэтгэлийн концерт, бєхийн барилдаан зэрэг сонирхолтой олон арга хэмжээ зохион байгууллаа.

Зєвлєлгєєний vеэр зохион байгуулсан тэмээчдийн баярын нээлтэд тэмээн парат явж тэмээний зогдороор хийсэн 9 туг залж тэмээний даллага авхуулсан нь нилээд онцлог євєрмєц vйл явдал байлаа.

Монгол тэмээний спорт уралдааны холбооноос зохион байгуулсан тэмээний уралдаанд Ємнєговь аймгийн бvх сумд, Баянхонгор аймгийн зарим сумдаас ирсэн 108 тэмээ уралдсанаас Монгол Улсын Ерєнхийлєгч Н.багабандад бэлэглэсэн Баянхонгор аймгийн Шинэжинст сумын малчин Чимэдцэрэнгийн малладаг шар ат тvрvvлсэн бєгєєд эхний 5 байранд Баянхонгор аймгийн тэмээ ирсэн юм.

Тэмээн поло холбооноос зохион байгуулсан тэмээн пологийн тоглолтонд Ємнєговь, Дорноговь аймгийн 23 баг оролцсоноос Ємнєговь аймгийн Ханхонгор, Дорноговь аймгийн Сайхандулаан, Ємнєговь аймгийн Манлай сумын баг эхний 3 байранд шалгарч цом, алт, мєнгє, хvрэл медаль, мєнгєн шагналаар шагнуулав.

Зєвлєлгєєний vеэр vржлийн шилмэл тэмээ шалгаруулж шалгарсан тэмээнд гойд ашиг шимт малын диплом, алт, мєнгє, хvрэл медаль олгож малын эзнийг мєнгєн шагналаар шагнаж урамшуулав.

Зєвлєлгєєнийг угтаж ХХААЯ-наас тэмээний талаар хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр єргєн сурталчилан Ємнєговь аймгийн Засаг даргын тамгын газартай хамтран хэвлэлийн бага хурал хийсний зэрэгцээ монгол тэмээний тухай интернэтэд ВЭБ хуудас нээж, тэмээ судлаач эрдэмтдийг оролцуулсан "Тэмээн сvрэг-Зах зээл" онол vйлдвэрлэлийн бага хурул зохион байгуулсан юм. Мєн "Тэмээний арчилгаа маллагааны технологи", "Тэмээн сvрэг-зах зээл" онол vйлдвэрлэлийн бага хуралд тавьсан илтгэлvvдийг эмхтгэн хэвлvvлж тэмээ vржvvлэгчдэд гарын авлага болгон хvргvvлэв.

дээшээ

Даланзадгад

2002 оны 12 дугаар сарын 9-ний єдєр

Нэг: Тэмээн сvргийг хамгаалж, vржvvлэх таатай орчин бvрдvvлэх талаар

1. Тэмээ хамгаалах єсгєх талаар тусгай хєтєлбєр гарган, гадаад, дотоодын байгууллагуудын дэмжлэг авч хэрэгжvvлэх
2. Yржлийн болон єсвєр тэмээг даатгалд хамруулах эрх зvйн орчныг бvрдvvлэх
3. Тэмээний ноос, сvvг орон нутагт боловсруулж, эцсийн бvтээгдэхvvн гаргадаг бvс нутгийн жижиг дунд vйлдвэр байгуулахыг аль болохоор дэмжих, санхvv зээлийн таатай орчин бvрдvvлэх
4. Тэмээн сvрэгт оногдуулах татварыг чєлєєлєх, тэмээний ноос, сvv боловсруулдаг жижиг дунд vйлдвэрийн болон инжнерийн хийцтэй худгийн тоног тєхєєрємжийг гаалийн татвараас чєлєєлєх, тэмээний арьс, тавхай, маханд єндєр татвар тогтоох
5. Говийн бvсэд усны хайгуул хийх, инженерийн хийцтэй уст цэг гаргах ажлыг жил бvр улсын тєсвєєр хийж, малчдын ундны ус болон тэмээний усан хангамжийг сайжруулах ажлыг тєрийн бодлогоор зохицуулах
6. Тэмээн сvргийг хамгаалах ажлыг даяарчлалын хvрээнд НYБ болон олон улсын байгууллагуудаар дамжуулан дэлхий нийтэд ойлгуулах талаар санаачлага гарган, монгол тэмээг дэлхийн ховордсон амьтны тоонд оруулах, хандивлагчдын анхааралыг татахуйц санал боловсруулан танилцуулах, тєсєл хэрэгжvvлэх
7. Тэмээг сvv, ноос, ачлага, уналга, хурдны чиглэлээр шилэн сонгож, тэмээтэй аялал, жуулчлалыг шинээр хєгжvvлж, тэмээн поло, уралдаан зэрэг спортыг єргєн дэлгэрvvлэх арга хэмжээ авах
8. Жил дараалан тэмээгээ єсгєсєн сум, малчдыг тєр, засгаас тусгайлан шагнаж урамшуулах

Хоёр: Малчид

1. Малчин бvр тэмээний арчилгаа, маллагаа, эдэлгээний уламжлалт арга, технологийг сайтар эзэмшиж, тэмээн сvргийг хамгаалахад бодитой хувь нэмрээ оруулах
2. Залуу малчин бvр тэмээг арчлан маллах, унаж эдлэх талаар ахмад малчдын зєвлєгєє, уламжлалт арга туршлагыг эзэмшихийн тєлєє єєрєєсєє шалтгаалах бvхнийг хийж, ахмад малчин бvр єєрийн залуу халааг бэлтгэх нь иргэний ариун vvрэг, нэр тєрийн хэрэг гэж vзэн хєдєлмєрлєх
3. Тэмээг арчлилж, маллах унаж, эдлэх, єсгєн vржvvлэх, арга ажиллагааг бvх малчдад эзэмшvvлэх
4. Говийн малчид тэмээний махыг хvнсэнд бага хэрэглэж байсан уламжлалт зан заншлыг сэргээж, тэмээг нас хvйс харгалзахгvйгээр олноор нь нядалж байгаа зохисгvй хандлагыг хязгаарлахад малчин бvрийн ухамсарт vйл ажиллагаа шийдвэрлэх vvрэг гvйцэтгэдгийг санаж, 15-аас доош насны тэмээг нядлах, хvнсэнд хэрэглэхийг зогсоох
5. Хээлтэгчийн тоог єсгєх, хээлтэгч, хээлтvvлэгчийн зохистой тохироог бvрдvvлэх замаар ингэний сvрэгт эзлэх хувийн жинг 30%-д хvргэх
6. Малчин єрх, хот айлаараа бууртай болж, ингэ бvрийг хээлтvvлэгт оруулах нєхцлийг бvрдvvлэх

Гурав. Шинжлэх ухааны байгууллага, эрдэмтэд, мэргэжилтэн

1. Тэмээг vржvvлэх, хамгаалах, арчлан маллах, євчин эмгэг, бэлчээрийн талаар хийх судалгааг гvнзгийрvvлж, уламжлалт аргыг шинжлэх ухаантай хослон хэрэглэх арга зvйгээр малчдыг хангах
2. Хоёр бєхт тэмээг хамгаалах асуудлаар олон улсын хурал, уулзалт, vзэсгэлэн зохион байгуулах замаар дэлхийн тэмээ vржvvлэгчдийн анхаарлыг Монголд татах vйл ажиллагааг идэвхжvvлэх
3. Хєдєє аж ахуйн дээд сургуулиудад тэмээ судлаачид бэлтгэх, тэмээ судлалын хvрээг єргєтгєж, тэмээний аж ахуйн талаар зєвлєгєє єгєх тєвийг байгуулан ажиллуулах
4. Тэмээний vржлийн ажлыг сайжруулахын тулд баруун бvс нутгийн тэмээг Тєхєм, Тунгалгын хос зогдорт, тєвийн бvсийн тэмээг Ханын хэцийн, зvvн бvсийн тэмээг Галбын говийн тэмээгээр сайжруулах, бvс хооронд болон аймаг сумдын дунд буурыг сольж ашиглах

Дєрєв: Бизнес эрхлэгчдэд

1. Тэмээн сvргээ хамгаалах бодлогод vйл ажиллагаагаа чиглvvлж, тэмээг нядлаж байж ашигладаг ашиг шимийг /мах, єєх, шир, тавхай/ зах зээлд нийлvvлэх, худалдан борлуулах, тvvгээр бvтээгдэхvvн vйлдвэрлэх явдлаас татгалзах хєдєлгєєн єрнvvлэх
2. Тэмээний ашиг шим /сvv, ноос г.м/-ийг ашиглах, худалдан борлуулах, боловсруулан эцсийн бvтээгдэхvvн гаргах, технологийн шинэчлэл хийх замаар бvтээгдэхvvний нэр тєрєл, чанарыг сайжруулах, орон нутагт энэ чиглэлээр уян хатан технологитой жижиг, дунд vйлдвэрийг хєгжvvлэх талаар илvv их vр бvтээлтэй ажиллах

Тав: Аймаг, сумын иргэдийн тєлєєлєгчдийн хурал, засаг дарга нар

1. Аймаг сум бvр тэмээн сvргийн єнєєгийн байдалд бодит судалгаа, дvгнэлт хийж, зах зээлийн эрэлт хэрэгцээ, бэлчээр усны хvрэлцээ хангамж, малчдын сонирхол, дадлага туршлаганд нь тvшиглэн Засгын газрын хєтєлбєрийг хэрэгжvvлэх тодорхой ажлуудыг зохион байгуулах
2. Говийн бvсийн тэмээ голлон vржvvлдэг малчдыг бог малтай болгох, бусад бvсийн тэмээгvй малчин єрхийг тэмээтэй болгох чиглэлийг барьж ашиглах
3. Тэмээг хамгаалах, єсгєх талаар амжилт гаргасан малчид, мэргэжилтнvvдийг шалгаруулан урамшуулах, чоно авлах ажлыг жил бvр зохион байгуулж байх

Зургаа: Тэмээний ноосыг цайруулж vйлдвэрт ашиглах, ноос, сvvн бvтээгдэхvvнийг сурталчлах, нэр тєрлийг олшруулж, шинэ технологи нэвтрvvлэх, єрсєлдєх чадварыг нэмэгдvvлэх, бvтээгдэхvvний гадаад, дотоод зах зээлийг шинээр нээн илрvvлэх талаар шинжлэх ухааны болон бизнесийн байгуулгуудтай vр бvтээлтэй хамтран ажиллахыг тєрийн бус байгууллагуудад зєвлєж байна.

ТЭМЭЭН СYРГЭЭ ХАМГААЛАХ YЙЛСТ ХYЧЭЭ НЭГТГЭЕ!

УЛСЫН ЗЄВЛЄГЄЄНД ОРОЛЦОГЧИД