“ÒÎÃÒÂÎÐÒÎÉ ÕªÃÆËÈÉà ÕÀÍÃÀÕÀÄ ÁÎËÎÂÑÐÎËÛÍ Ã¯ÉÖÝÒÃÝÕ ¯¯ÐÝà ÐÎËÜ” ÑÝÄÝÂÒ ßÐÈËÖËÀÃÀÄÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÅЪÍÕÈÉ˪Ã× Í.ÁÀÃÀÁÀÍÄÈÉÍÕÝËÑÝÍ ¯Ã
 

2002.09.02 

ªìíºä Àôðèê, Éîõàííåñáóðã 

Íî¸í Åðºíõèé çàõèðàë àà,

Ýðõýìñýã õàòàãòàé íî¸ä îî,

Ýðõýì õ¿íäýò òºëººëºã÷èä ºº, 

Òîãòâîðòîé õºãæëèéã õàíãàõ ¿íäýñ ñóóðü íü áîëîõ áîëîâñðîëûí àñóóäëààð ñàíàë áîäëîî ñîëèëöîí ÿðèëöàõ èéì àÿòàé áîëîìæèéã áèäýíä îëãîæ áàéãàà ͯÁ-ûí Áîëîâñðîë, øèíæëýõ óõààí, ñî¸ëûí áàéãóóëëàãà, ªìíºä Àôðèêèéí Çàñãèéí ãàçàðò òàëàðõëàà èëýðõèéëæ áàéíà.

 Ìîíãîë óëñ áîëîâñðîëûã òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýë áîëãîí õºãæ¿¿ëýõ çîðèëò äýâø¿¿ëýí õýðýãæ¿¿ëæ áàéíà. Íèéò õ¿í àìûí äºðâºí õ¿í òóòìûí íýã íü ÿìàð íýã øàòíû ñóðãóóëüä ñóðàëöàæ áàéãàà íü áîëîâñðîëûí ñàëáàðûí òîìîîõîí îëîëò ãýæ áèä ¿çäýã þì.

 Ìîíãîë Óëñ áîëîâñðîëûí ñàëáàðòàà îëñîí àìæèëòûã ÞÍÅÑÊÎ ºíäºð ¿íýëæ, 1970 îíä áè÷èã ¿ñýã ¿ë ìýäýõ ÿâäëûã àðèëãàõàä îíöãîé ãàâúÿà áàéãóóëñàí õ¿ì¿¿ñ, áàéãóóëëàãàä îëãîäîã Í.Êðóïñêàÿ-ãèéí íýðýìæèò øàãíàëûã õ¿ðòýýñýí áèëýý.

ͯÁ-ûí Õºãæëèéí õºòºëáºðººñ ýðõëýí ãàðãàäàã äýëõèéí õ¿íèé õºãæëèéí ýíý îíû èëòãýëä Ìîíãîë óëñ á¿õ õ¿¿õäýä áàãà áîëîâñðîë îëãîõ, áîëîâñðîëûí á¿õ øàòàíä õ¿éñèéí òýãø áóñ áàéäëûã àðèëãàõ õ¿ðýýíä òàâüñàí ìÿíãàíû çîðèëòûã õýðýãæ¿¿ëñýí îðíû òîîíä îðæ áàéãàà íü áèäíèé áàõàðõàõ ¸ñòîé àìæèëòûí íýã ìºí þì. Îëîí óëñûí õàìòûí àæèëëàãààíû õ¿ðýýíä 2003-2012 îíûã “Áè÷èãòýí áîëîõ ͯÁ-ûí 10 æèë” áîëãîí çàðëàõààð Ìîíãîë Óëñ ñàíàà÷èëñíûã ͯÁ-ûí Åðºíõèé Àññàìáëåé äýìæèæ òîãòîîë ãàðãàñàíä áèä ñýòãýë íýí õàíàìæòàé áàéäàã áèëýý.

 Á¿õ íèéòèéí áîëîâñðîëûí ò¿âøèíã äýýøë¿¿ëýõ àñóóäëûã ÷óõàë÷ëàí ¿çýæ, áîëîâñðîëûí òîãòîëöîîã çàõ çýýëèéí õàðèëöààíä íèéö¿¿ëýí øèíý÷ëýõ, ñóðãàëòûí àãóóëãûã ñóðàëöàã÷äûí õýðýãöýýíä îéðòóóëàõ, ñóðãàëòûí èäýâõòýé àðãà ç¿éã íýâòð¿¿ëýõ ÷èãëýëýýð òîäîðõîé àðãà õýìæýý àâ÷ áàéíà.

Ò¿¿í÷ëýí ñóóðü áîëîâñðîë ýçýìøâýë çîõèõ õ¿í àìûí åðºíõèé áîëîâñðîëûí ñóðãóóëüä õàìðàãäàëòûã íýìýãä¿¿ëýõ, ñóðãóóëü çàâñàðäñàí õ¿¿õýä, çàëóó÷óóäàä áîëîâñðîë îëãîõ çýðýã öààøèä øèéäýõ àñóóäàë ìàíàéä öººíã¿é áèé.

Òýäãýýðèéã áèåë¿¿ëýõèéí òóëä “Àëáàí áóñ áîëîâñðîëûí ¿íäýñíèé õºòºëáºð”, “Çàéíû ñóðãàëòûí ¿íäýñíèé õºòºëáºð” áîëîí Áîëîâñðîëûí õóóëèóäûã øèíý÷ëýí áàòàëæ, õýðýãæ¿¿ëæ áàéíà. Ìýäýýëëèéí òåõíîëîãèéí ¿ñðýíã¿é õºãæèë áîëîâñðîëûí ñàëáàðûí äýâøèëèéã ýð÷èìæ¿¿ëýõ áîäèò áîëîìæèéã áèé áîëãîæ áàéãàà áèëýý.

Ýíýõ¿¿ øèíý áîëîìæèéã á¿ðýí ä¿¿ðýí àøèãëàõ ¿¿äíýýñ åðºíõèé áîëîâñðîëûí ñóðãóóëèóäûã êîìïüþòåðæóóëàõ, èíòåðíåòèéí ñ¿ëæýýíä õîëáîõ çîðèëòûã Ìîíãîë Óëñûí òºð, çàñãààñ äýâø¿¿ëýí àæèëëàæ áàéíà. Òîãòâîðòîé õºãæëèéã õàíãàõ çîðèëòûã õýðýãæ¿¿ëýõýä îëîí íèéòèéí ìýäëýã, ìýäýýëýë ÷óõàë àðãà õýðýãñýë þì.  

Ìîíãîë óëñ 1930-ààä îíîîñ ýõëýí ðàäèî ºðãºí íýâòð¿¿ëýãòýé áîëæ, 1960-ààä îíû ñ¿¿ë÷ýýñ òåëåâèçèéí íýâòð¿¿ëýã àæèëëóóëñàí íü ºðãºí óóäàì ãàçàð íóòàãò òàðõàé àæ òºðäºã õ¿í àìûí ìýäýýëýë õàíãàìæèéã ñàéæðóóëàõàä ýðãýëò áîëñîí áºãººä îäîî õèéìýë äàãóóëûí áîëîí èíòåðíåòèéí ñ¿ëæýýãýýð îëîí íèéòèéí ìýäýýëýë õàíãàìæèéí äàÿàðøñàí õýðýãöýýã õàíãàõààð çîðüæ áàéíà.

Õàðèí äýëõèéí õ¿÷èðõýã ã¿ðí¿¿äèéí ìýäýýëýëä òàíèí ìýä¿¿ëýõ, ãýãýýð¿¿ëýõ ÷èãëýë óëàì ºðãºí áàéãààñàé ãýæ õ¿ñýõ õýðýãëýã÷èä ìàíàé áîëîí õºãæèæ áóé îðíóóäàä öººíã¿é áèé. Àãààð ìàíäëûí îðîí çàéãààñ äýëõèéí îëîí îðîíä “Òàíèí ìýäýõ¿éí äýëãýö” íýðèéí äîð á¿õ äýëõèéí õýìæýýíèé òóñãàé õºòºëáºðººð ¿çýã÷, ñîíñîã÷äîä ý÷íýý èõ ñóðãóóëèéã äýëõèéí óëñ îðíóóä õàìòðàí íýýãýýñýé ãýæ ìàíàé íýã áÿöõàí óíøèã÷ íàäààð äàìæóóëàí õ¿ññýíèéã ìýäýýëýõäýý áàÿðòàé áàéíà.

 “Á¿õ íèéòèéí ýêîëîãèéí áîëîâñðîë” ¿íäýñíèé õºòºëáºðèéã 1997 îíä ìàíàé óëñ áàòàëæ, õýðýãæ¿¿ëæ áàéíà. ×èíãýõäýý áàéãàëü îð÷íîî õàìãààëàõ ìýäýýëýë, ñóðòàë÷èëãàà õèéæ, îëîí íèéò, àæ àõóéí íýãæ, òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí îðîëöîîã íýìýãä¿¿ëýõèéí çýðýãöýý “Ýêîëîãè, áàéãàëü õàìãààëàë” õè÷ýýëèéã áîëîâñðîë îëãîõ á¿õ ò¿âøíèé ñóðãàëòûí õºòºëáºðò õàìðóóëæ áàéãàà áîëíî. Ýêîëîãè ãýäýã ìààíü ãàíöõàí îðíû õóâèéí àñóóäàë áèø áîëîîä áàéíà ø¿¿ äýý.

Íî¸í çàõèðàë àà,  

Äàÿàðøèæ áóé äýëõèé åðòºíöèéí õºãæëèéí õóðä íü ìýäýýëëèéí ñîëèëöîî, áîëîâñðîëûí ÷àíàð, ò¿âøèíãýýñ èõýýõýí õàìààðàëòàé ó÷ðààñ ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä áîëñîí ͯÁ-ûí áàãà õóðëóóä, äýýä õýìæýýíèé óóëçàëò, ò¿¿íèé äîòîð 2000 îíû Äàêàðûí ÷óóëãà óóëçàëòààñ áîëîâñðîëûí ñàëáàðò îíöãîé àíõààðàë õàíäóóëæ, òîäîðõîé çîðèëòóóä äýâø¿¿ëñíèéã Ìîíãîë óëñ äýìæèí õýðýãæ¿¿ëýõèéã çîðüæ áàéãàà áèëýý.

 Áîëîâñðîë íü õ¿ì¿¿ñ ººðñäèéí ÷àäàâõèà á¿ðýí íýýí õºãæ¿¿ëæ, óòãà òºãºëäºð àìüäðàõ áîëîìæòîé òèéì åðòºíöèéã áàéãóóëàõàä øèéäâýðëýõ ¿¿ðýã ã¿éöýòãýõ íýí ÷óõàë õ¿÷èí ç¿éë ó÷ðààñ á¿õ õ¿¿õäýä ¿íý òºëáºðã¿é, ñàéí ÷àíàðûí àíõàí øàòíû áîëîâñðîë çààâàë îëãîõ øààðäëàãàòàé þì.

¯¿íòýé õîëáîãäóóëàí ìàíàé ñàíàà÷èëãààð ͯÁ-ûí Åðºíõèé Àññàìáëåéãààñ áàòàëñàí “Áè÷èãòýí áîëîõ ͯÁ-ûí 10 æèë”-èéí òàëààðõ òîãòîîëûã äýëõèéí óëñ ¿íäýñòí¿¿ä äýìæèí õýðýãæ¿¿ëýýñýé ãýæ õ¿ñ÷ áàéíà.

Ýíý íü ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä çîõèîãäñîí îëîí óëñûí òîìîîõîí õóðàë óóëçàëòààñ á¿õ íèéòýä áîëîâñðîë îëãîõ òóõàé àñóóäëààð ãàðãàñàí øèéäâýð¿¿ä, òýäãýýðòýé õîëáîãäóóëàí òà áèäíèé àâñàí ¿¿ðýã àìëàëòûã áèåë¿¿ëýõýä ÷èãëýñýí íýãýí ñàíàà÷èëãà òóë ¿¿íèéã õýðýãæ¿¿ëýõýä á¿ñèéí áîëîí îëîí óëñûí èäýâõòýé õàìòûí àæèëëàãàà ÷óõàë ¿¿ðýãòýé þì.

¯¿íä áàñ îð÷èí ¿åèéí ìýäýýëýë, ãýãýýðëèéí îëîëò öàõèì íîì, ñóðàõ áè÷èã, èíòåðíåò õîëáîî çýðãèéã õàìòûí ÷àðìàéëòààð íýâòð¿¿ëýõ õýðýãöýý ÷ ÷óõàë ¿¿ðýãòýé þì.

Ìîíãîë Óëñ òîãòâîðòîé õºãæëèéã õàíãàõàä áîëîâñðîëòîé õ¿ì¿¿ñ ë ãîë õ¿÷èí ç¿éë ãýæ ¿çýýä îëîí õýâøëèéí ñóðãóóëèóäûã äýìæèæ, õàðèëöààò îðíóóäàä îþóòàí ñóðãàõ áîëîìæèéã ä¿¿ðýí àøèãëàõ, ¿¿íèé õàìò áîëîâñðîëûí ñàëáàðò îëîí óëñûí õàìòûí íèéãýìëýãýýñ äýâø¿¿ëñýí çîðèëãî, çîðèëòóóäûã ¿íäýñíèéõýý õýìæýýíä àìæèëòòàé õýðýãæ¿¿ëýõýä îíöãîé àíõààðàë òàâüæ àæèëëàõ áîëíî ãýäãèéã íîòëîí õýëýõ áàéíà.  Àíõààð÷ ñî¸ðõñîíä áàÿðëàëàà.   

 
 
---îÎî---