2002.09.03
|
 |
ÒÎÃÒÂÎÐÒÎÉ
ÕªÃÆËÈÉÍ ÀÑÓÓÄËÀÀÐÕÈ
ÄÝËÕÈÉÍÄÝÝÄ
ÕÝÌÆÝÝÍÈÉ
ÓÓËÇÀËÒ ÄÝÝÐ
ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ªìíºä Àôðèê Éîõàííåñáóðã 2002.09.03 Íî¸í äàðãà àà, Äýëõèéí óëñ îðíóóäûí òºð çàñãèéí òýðã¿¿í íàðàà, Ýðõýìñýã õàòàãòàé, íî¸ä îî, Ðèîãèéí Äýýä õýìæýýíèé óóëçàëòûí ¿ð ä¿íã àðâàí æèëèéí äàðàà ýðãýí õàðæ, îéðûí èðýýä¿éä õèéõ àæëàà õàìòðàí òºëºâëºõ áîëîìæ îëãîæ áóé Éîõàííåñáóðãèéí äýýä õýìæýýíèé óóëçàëòûã õ¿ëýýí àâ÷, àìæèëòòàé çîõèîí áàéãóóëæ áàéãàà ªìíºä Àôðèêèéí Á¿ãä Íàéðàìäàõ Óëñûí Çàñãèéí ãàçàð, íàéðñàã àðä ò¿ìýí áîëîí Ýðõýìñýã íî¸í Åðºíõèéëºã÷ Òàáî Ìáåêè Òàíä ÷èí ñýòãýëèéí òàëàðõàë èëýðõèéëýõèéã õ¿ñ÷ áàéíà. Ìîíãîë Óëñ Ðèîãèéí áàãà õóðàëä îðîëöîã÷èéí õóâüä ò¿¿íèé ¿çýë ñàíààã äýìæèæ, ¿íäýñíèé õýìæýýíèé ÕÕ1 çóóíû òîãòâîðòîé õºãæëèéí õºòºëáºð áîëîâñðóóëàí õýðýãæ¿¿ëæ áàéãàà áèëýý. ̺íõ¿¿ õºòºëáºðèéí õýðýãæèëòèéã Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèé ñàéäààð àõëóóëñàí ¿íäýñíèé çºâëºë çîõèîí áàéãóóëæ, çîõèöóóëæ áàéãàà þì. ¯¿íèé ¿ð ä¿íä Ìîíãîë Óëñûí òîãòâîðòîé õºãæëèéí õºòºëáºðèéí çîðèëò, àðãà õýìæýýí¿¿ä òºð, çàñãèéí ¿éë àæèëëàãààíä òóñãàëàà îëñîîð èðýâ. Òóõàéëáàë, Ìîíãîë Óëñ 2000 îíîîñ Õ¿íèé àþóëã¿é áàéäëûí òºëºº ñàéí çàñàãëàë Õºòºëáºðèéã áîëîâñðóóëàí õýðýãæ¿¿ëæ áàéãàà íü òîãòâîðòîé õºãæëèéí çîðèëòóóäûã àæèë õýðýã áîëãîõîä îíöãîé à÷ õîëáîãäîëòîé þì. Ñàéí çàñàãëàëûí õºòºëáºð íü Ìîíãîë Óëñàä òîðíèí áýõæèæ áóé àðä÷èëëûí òîãòîëöîîã óëàì áîëîâñðîíãóé õ¿íëýã áîëãîæ, óëñ îðíû õºãæëèéã áàéãàëü îð÷èíä çîõèöñîí ýýëòýé õýëáýðýýð óðàãøëóóëàõ ãýñýí ìîíãîëûí òºð, çàñãèéí õ¿ñýë ýðìýëçëèéí èëðýë òóë îëîí íèéòèéí ç¿ãýýñ äýìæèãäýæ áàéãàà þì. ªíººäºð ìàíàé ýõ îðîíä áàéãàëü îð÷íû òºðºëæñºí 25 õóóëü ¿éë÷èëæ, áàéãàëü îð÷íû ÷èãëýëýýð 20 õºòºëáºð õýðýãæèæ áàéíà. Ãàçàð íóòãèéíõàà õýìæýýãýýð äýëõèéä 17-ä îðäîã Ìîíãîë Óëñûí íóòàã äýâñãýðèéí 13.2 õóâü íü òóñãàé õàìãààëàëòàä õàìðàãäàæ áàéíà. Ýíý íü äýëõèéí çàðèì íýãýí îðíû á¿õ íóòàã äýâñãýðòýé òýíöýõýýð òîì òàëáàé áîëîâ÷ ò¿¿íýýñ ÷ èë¿¿ ºðãºñãºí òýëæ, áîëæ ºãäºãñºí áîë Ìîíãîë îðíûã áàðàã á¿õýëä íü õºíººë ¿ë õ¿ðãýõ àõèìñûí á¿ñ áîëãîí îëîí óëñûí ýðõ äàðõààð õàìãààëìààð áàéíà. Èíãýñíýýð çºâõºí Ìîíãîë îðíîîð çîãñîõã¿é Òºâ Àçèéã öºëæèõ àþóëààñ ñýðýìæëýõýä òóñ áîëíî ãýæ ¿çýæ áàéíà. Ýñ òýãâýýñ Ìîíãîë îðîí Òºâ Àçèéí ºíäºðëºãò ìºíõ¿¿ òèâèéí ñàëõèíû áîëîí óñíû õàãàëáàð áîëæ áàéäàã òóë èõ Ìîíãîëûí ýëñ õàà ÷ õ¿ð÷ ìýäýõ þì. Õýäèéãýýð Ìîíãîë óëñ òîãòâîðòîé õºãæëèéã õàíãàõ òàëààð èõýýõýí ÷àðìàéëò òàâüæ áàéãàà áîëîâ÷ ººðººñ õàìààðàõã¿é øàëòãààíààð õ¿íäðýë áýðõøýýë àìññààð áàéíà. Ñ¿¿ëèéí 2 æèë äàðààëàí òîõèîëäñîí ãàí, çóä ãýäýã áàéãàëü öàã óóðûí õ¿íäðýë áýðõøýýëèéí óëìààñ ìàíàé îðíû ýäèéí çàñãèéí ÷óõàë ñàëáàð áîëîõ àæ àõóéä ¿ëýìæ èõ õîõèðîë ó÷èð÷ ìàë÷èä àìüæèðãààíû ýõ ¿¿ñâýðýý àëäàæ ÿäóóðàëä óëàì á¿ð íýðâýãäýæ áàéíà. 1996-2000 îíä ßäóóðëûã áóóðóóëàõ ¿íäýñíèé õºòºëáºðèéã Çàñãèéí ãàçðààñ ñàíàà÷ëàí õýðýãæ¿¿ëñýí áîëîâ÷ îëîí õ¿÷èí ç¿éëýýñ áîëæ ÿäóóðàë äîðâèòîé áóóðñàíã¿é. Ìàíàé îðîíä öºëæèëò áîãèíî õóãàöààíä õ¿ðýýãýý èõýä òýëæ áàéãàà áºãººä ¿¿íä áàñ õ¿íèé çîõèñã¿é ¿éë àæèëëàãàà ÷ íºëººëæ áàéíà. ͯÁ-ûí Öºëæèëòòýé òýìöýõ êîíâåíöèéí Àçè-Àôðèêèéí Ç äóãààð ÷óóëãà óóëçàëò, Àçèéí òàëóóäûí 4 ä¿ãýýð óóëçàëòûã ºíãºðñºí æèë Óëààíáààòàð õîòîä çîõèîí áàéãóóëñàí íü öºëæèëòòýé òýìöýõýä á¿ñ íóòãèéí îðíóóäûí àíõààðëûã õàíäóóëàí òºâëºð¿¿ëýõ à÷ õîëáîãäîëòîé áîëîâ. Ñ¿¿ëèéí 30 øàõàì æèëä ìàíàé îðîíä 1.6 ñàÿ ãà ãàçðûí îé ìîä ò¿éìýðò áîëîí õ¿íèé áóñàä áóðóó ¿éëäëýýñ áîëæ óñòàí ¿ã¿é áîëîîä áàéíà. ÕÕ1 çóóíä õ¿í òºðºëõòºíä óñíû íººö õîìñäîõ õÿìðàë í¿¿ðëýýä áàéíà. Ìîíãîëä ÷ óñíû íººö ÿäóóð÷ áàéíà. Èéìä Äýëõèéí óñíû ôîðóìûã 2003 îíä çîõèîí áàéãóóëàõòàé õîëáîãäóóëàí Ìîíãîë óëñ èðýõ îíûã óñíû áîäëîãûí øèíýòãýëèéí æèë áîëãîí óñíû àé ñàâûí íººöèéã õàìãààëàõ, ç¿é çîõèñòîé àøèãëàõ ÷èãëýëýýð á¿ñ íóòãèéí õýìæýýíä õàìòðàí àæèëëàõààð òºëºâëºæ áàéíà. Öºëæèëòººñ ñýðãèéëýõ, îéã õàìãààëàõ, íºõºí ñýðãýýõ, óíäíû óñíû íººöèéã õàäãàëàõ, íýìýãä¿¿ëýõ, áàéãàëèéí õîâîðäîæ áóé áèîëîãèéí òºðºë ç¿éëèéã õàìãààëàõ, ãýìòñýí áàéãàëü îð÷èíã íºõºí ñýðãýýõ áîëîí áàéãàëèéí áîëçîøã¿é õóâèðàë, ãàìøãèéí óëìààñ õ¿í àìûí ýð¿¿ë ìýíä, óëñ îðíû ýäèéí çàñàãò ÿìàð ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëýõ òàëààð ñóäàëãàà õèéõ çýðýã àñóóäëààð äýëõèéí óëñ îðíóóä áîëîí îëîí óëñûí áàéãóóëëàãóóäòàé õàìòðàí ñóäëàõ, òºñºë, àðãà õýìæýý õýðýãæ¿¿ëýõèéã ìàíàé óëñ ñîíèðõîæ, çîðüæ áàéíà. Íî¸í äàðãà àà, Êèîòîãèéí ïðîòîêîëûã àëü áîëîõ ýðò õ¿÷èí òºãºëäºð áîëãîõ, Öºëæèëòèéí ýñðýã òýìöýõ, Áàéãàëüä óäààí çàäàðäàã îðãàíèê áîõèðäóóëàã÷èéí òóõàé êîíâåíö¿¿äèéã õýðýãæ¿¿ëýõ ñàíõ¿¿ãèéí ìåõàíèçìûã á¿ðä¿¿ëýõ, ÿäóóðàëòàé òýìöýõ Äýëõèéí ýâ õàìòûí ñàíã áàéãóóëàõàä Éîõàííåñáóðãèéí óóëçàëò áîëîí óäàõã¿é áîëîõ Äàÿí äýëõèéí áàéãàëü îð÷íû ñàíãèéí 2 äóãààð åðºíõèé àññåìáëåé äîðâèòîé ò¿ëõýö áîëîõ ó÷èðòàéã îíöëîí òýìäýãëýìýýð áàéíà. Íî¸í äàðãà àà, Ýíý óóëçàëòààñ ãàðààñàé ãýæ á¿õíýýð õ¿ëýýæ õàðæ áóé ¿ð ä¿í íü ¿íäýñíèé õýìæýýíä áîëîâñðóóëàí àæèëëàæ áàéãàà òîãòâîðòîé õºãæëèéí õºòºëáºð¿¿äèéã õýðýãæ¿¿ëýõòýé õîëáîîòîé ñàíàë, ñàíàà÷èëãûã ýð÷èìæ¿¿ëýõ, òýäãýýðò øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿ãèéí ýõ ¿¿ñâýðèéã îëîí óëñûí ò¿âøèíä äàé÷ëàõàä îðøèíî ãýæ áèä ¿çýæ áàéíà. Äàÿí äýëõèéí áàéãàëü îð÷íû ñàíä 2.9 òýðáóì äîëëàðûã èðýõ äºðâºí æèëèéí õóãàöààíä õàíäèâëàõ òóõàé Èõ-8-ûí øèéäâýð, ñàíàà÷èëãûã Ìîíãîë Óëñ äýìæèí òàëàðõàæ áàéãàà áîëíî. Éîõàííåñáóðãèéí óóëçàëòûí ¿çýë ñàíàà Ðèîãèéí áóóõèàã óëàì ýð÷èìæ¿¿ëæ, øèíýýð äýâø¿¿ëýõ çîðèëòóóäûí áàðèìò áè÷èã, ìýäýý, ìýäýýëëèéã ñàÿ ñàÿ æèðèéí èðãýäýä ýêîëîãèéí ãýãýýðýë áîëãîí õ¿ðãýâýýñ ¿ð ä¿íãýý ºãºõ íü ìàðãààíã¿é þì. Ìîíãîë Óëñ ººðèéí áîëîëöîîíû õèðýýð îëîí óëñûí õàìòûí àæèëëàãààíä õóâü íýìðýý îðóóëæ, äýëõèé íèéòèéí ñàéí ñàéõíû òóñûí òóëä ÷àäàõ á¿õíýý õèéíý ãýäãýý òóñ óëñûí òºðèéí òýðã¿¿íèé õóâüä áàòëàí õýëýõýä òààòàé áàéíà. Àíõààð÷ áîëãîîñîíä áàÿðëàëàà.
|