Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷ Í.Áàãàáàíäèä Áàðèëãà, õîò áàéãóóëàëòûí ãàçðûí äàðãà Á.Áÿìáàæàâ, Õîò áàéãóóëàëò ÒªÃ-ûí çàõèðàë Ä.Ñàéí-Ýð íàð áàðààëõàí á¿ñ íóòãèéí õºãæëèéí èðýýä¿é õýòèéí òºëºâ, á¿ñ÷ëýëèéí àñóóäëààð ìýäýýëýë õèéëýý.

    Ìýäýýëýë õèéõ ¿åýð Åðºíõèéëºã÷ Í.Áàãàáàíäè õýëýõäýý á¿ñ÷èëñýí õºãæëèéí ¿çýë áàðèìòëàë öààøëààä 1000-íû çàì, ýð÷èì õ¿÷, õîëáîîíû íýãäñýí ñ¿ëæýýíèé ñóäàëãàà, òºëºâëºëòèéã æèë á¿ð óëñûí òºâëºðñºí òºñºâ, ¿íäñýí ÷èãëýëèéã õýëýëöýõ ¿åý𠺺ðñäèéí ñàíàëàà õýëæ áàãà áàãààð õýðýãæ¿¿ëæ áîäèòîé áîëãîæ áàéõûã òýìäýãëýí õýëýâ. ̺í çàñàã çàõèðãàà, íóòàã äýâñãýðèéí îíîâ÷òîé ñàíàë ñóäàëãààã ýðõ ç¿éí õóâüä áàòàëãààæóóëàõ, ÓÈÕ-ààð á¿ñèéí òºâ, òóëãóóð òºâ¿¿äèéã õýëýëöýõýä ìýðãýæëèéí áàéãóóëëàãûí õóâüä ñàíàà÷ëàãàòàé îðîëöîõûã ¿¿ðýã áîëãîâ.

    Ò¿¿í÷ëýí àéìãóóä ººðñäèéí õºãæëèéí òºñºë õèéëãýæ ýõýëñýí áîëîí ÈÒÕ-ààð á¿ëýã ñóóðèíãèéí òºâ¿¿äèéí òàëààð õýëýëö¿¿ëæ áàéãààã ñàéøààí äýìæýýä, ñóìäàà íýãòãýõ òîìñãîõ òàëààðõ èðãýäèéí ñýòãýë ç¿é áýëòãýãäñýíèéã õýëëýý.

    Äàðõàí öààçàò ãàçðûí á¿ñ íóòãèéí ºíººãèéí áàéäàë, öààøèä ºðãºòãºõ ÷èãëýë, òîãòâîðòîé õºãæëèéí ¿çýë áàðèìòëàë, íºãººòýéã¿¿ð á¿ñ íóòàã, äýëõèéí õºãæëèéí ÷èã õàíäëàãûã ººðñäèéí áîëîâñðóóëæ òîäîòãîæ áàéãàà õºãæëèéí ñóäàëãàà òºëºâëºãººòýé óÿëäóóëæ, íèéö¿¿ëæ àæèëëàõ òàëààð Åðºíõèéëºã÷ áàéð ñóóðèà èëýðõèéëýâ.  

    Áàðèëãà õîò áàéãóóëàëòûí ãàçàð, ò¿¿íèé õàðüÿà áàéãóóëëàãûí ìýðãýæèëòí¿¿ä òºâ ð¿¿ í¿¿õ í¿¿äëèéã áàãàñãàõ, àëñëàãäìàë îðîí íóòãèéã õºãæ¿¿ëýõ ãîë àðãà íü óëñ îðíûã á¿ñ÷ëýõ, á¿ñ¿¿äèéí òºâèéã áàéãóóëàõ ÿâäàë õýìýýí ¿çýæ áàéãàà áºãººä ýíý òàëààðõ ñàíàë, ñóäàëãààíû àæèë 1960-ààä îíîîñ ýõëýí ÿâñààð ºíãºðñºí æèë ÓÈÕ-ààð áàòëàãäñàí áàéíà.

    ¯¿íä á¿ñèéí òºâººñ ãàäíà òóëãóóð, á¿ëýã ñóóðèíãèéí òºâ¿¿äèéã áàéãóóëàí õºãæ¿¿ëýõ àñóóäëûã ñóäëàõ àæèë õèéãäýæ ýðõ ç¿éí õóâüä îéðûí ¿åä áàòàëãààæèõ þì áàéíà.

    Ñóäëàà÷äûí òîîöñîíîîð ìàíàé óëñ 23 õîò áîëîí õîòûí øèíæòýé òîìîîõîí ñóóðèí, 97 á¿ëýã ñóóðèíãèéí òºâ ººðººð õýëáýë õóó÷íû ñóì äóíäûí òºâòýé áàéõààð òºëºâ뺺ä áàéãààã Åðºíõèéëºã÷èä òàíèëöóóëëàà.