2003 îíû íýãä¿ãýýð ñàðûí 13  Ìàíàé àðä ò¿ìýí æèë á¿ðèéí 1 ä¿ãýýð ñàðûí 13-íûã ¯íäñýí õóóëèéí ºäºð áîëãîí òýìäýãëýäýã áèëýý.

    Äýëõèéí æèøèã, ¿íäýñíèé îíöëîãèéã íèéòãýí øèíãýýñýí àðä÷èëñàí øèíý ¯íäñýí õóóëèéã ýå ýâèéí õ¿÷, ýâëýðýë çîõèöîëûí øèäèéã ¿ç¿¿ëýí áàòëàõàä õ¿ì¿¿íèé ¸ñ ¿éëäýë, àìüäðàõóéí õýì õýìæýý, ñóðòàë á¿ðèéã ¿ë îðõèãäóóëàí ýìõëýí æóðàìëàñàí ýðò öàãèéí õýâ õóóëèàñ ýõòýé “Èõ Çàñàã”, “ĺ÷èí äºðâºí õî¸ðûí Èõ Öààç”, “Çàðëèãààð òîãòîîñîí Ìîíãîë Óëñûí Õóóëü Ç¿éëèéí áè÷èã” çýðýã ¿å ¿åèéí óõààíò äýýäñèéí ìààíü ¿éñ, öààñàí äýýð áè÷èãëýí òýìäýãëýæ, ¸ñ÷ëîí ìºðäñºí õóóëü ýðõýìæèéí àðâèí áàÿëàã ºâ óëàìæëàë, Àðäûí Õóâüñãàë ÿëàí ìàíäñàíààñ õîéøèõ õóãàöààíä óäàà äàðàà øèíý÷ëýãäýí áàòëàãäñàí ¯íäñýí õóóëèóä, òýäãýýðèéã áîëîâñðóóëàõ, áàòëàõ, äàãàæ ìºðäºõ ÿâöàä òîõèîñîí àëäàà îíîîíû ñóðãàìæóóä ò¿¿õýí ÷óõàë ¿¿ðýã ã¿éöýòãýñýí ãýäãèéã îíöëîí õýëüå.

    Áèä ¯íäñýí õóóëèà áàòëàí ãàðãàæ ìºðäºæ ýõýëñíýýñ õîéøõè õóãàöààíä óëñûíõàà òóñãààð òîãòíîë, á¿ðýí ýðõò áàéäëûã áàòàòãàí áýõæ¿¿ëýõ, õ¿íèé ýðõ, ýðõ ÷ºëºº, ¿íäýñíèéõýý ýâ íýãäýë, ¿íýò ç¿éëñèéã äýýäëýõ, äýìæ¿¿ëýõ òàëààð ÷àìã¿é õ¿÷èí ÷àðìàéëò ºðí¿¿ëæ ÷àìëàõààðã¿é àìæèëòàíä õ¿ð÷ýý. Ãàäààä óëñ îðîí, îëîí óëñûí áàéãóóëëàãà, èðãýäèéí ç¿ãýýñ ÷ òàëàðõàë, äýìæëýã áàãàã¿é õ¿ðòëýý.

    Ýä¿ãýý öàã ¿å íü òà áèäíýýñ ýðõ ç¿éò, àðä÷èëñàí, èðãýíèé íèéãìèéí õàðèëöààíä ¿éëäýë ñýòãýëãýý, ¿éë àæèëëàãààãàà íèéö¿¿ëýí àæèëëàæ, àìüäðàõûã óëàì á¿ð øààðäàõ áîëëîî. Ýíý áîë òºð, èðãýí õî¸ðûí àëü àëèíûõ íü ºìíº îíöãîé õàðèóöëàãà íîîãäóóëæ áàéãàà õýðýã.

    Òºðººñ õ¿íèé ýðõ, ýðõ ÷ºëººã õàíãàõóéö ýäèéí çàñàã, íèéãýì, õóóëü ç¿éí áàòàëãààã õýðýãæ¿¿ëæ, íèéãìèéí äýã æóðàì õàíãàãäñàí ýð¿¿ë, àþóëã¿é îð÷èíä àìüäðàõ íºõöëèéã á¿ðä¿¿ëýõ ¿¿ðãýý èðãýäèéíõýý ºìíº õàðèóöàæ, ã¿éöýëä¿¿ëýõ òàëààð ¿éë àæèëëàãààãàà íýí èäýâõæ¿¿ëýõ íü ÷óõàë áàéíà.

    ×èíãýõäýý àðä÷èëñàí ¸ñ, øóäðàãà ¸ñ, ýðõ ÷ºëºº, òýãø áàéäàë, ¿íäýñíèé ýâ íýãäëèéã õàíãàõ, õóóëü äýýäëýõ íü òºðèéí á¿õ áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòíû ¿éë àæèëëàãààíû ¿íäñýí çàð÷èì ãýäãèéã óìàðòàõ ÷ ó÷èðã¿é, çºð÷èõ ÷ ýðõã¿é, õàðèí àëõàì òóòàìäàà ÷àíä ìºðäºõ ¿¿ðýãòýé ãýäãèéã ¯íäñýí õóóëèéí ýíý ºäºð ýðãýæ íýã ñàíóóëúÿ.

    Õ¿íèé ýðõ, ýðõ ÷ºëººã ñàõèí õàìãààëàõ, ò¿¿íèéã çºð÷èõòýé òýìöýõ, õºíäºãäñºí ýðõèéã ñýðãýýí ýäë¿¿ëýõ òàëààðõè òºðèéí õóóëü òîãòîîìæèéã ìºðäºí õýðýãæ¿¿ëýõýä ø¿¿õ, ïðîêóðîð, öàãäàà, ø¿¿õèéí øèéäâýð ã¿éöýòãýõ áàéãóóëëàãóóä ãîëëîõ ¿¿ðýãòýé áºãººä ýäãýýð áàéãóóëëàãóóäàä ºðíºæ áóé øèíý÷ëýëèéã ò¿ðãýòãýí ã¿íçãèéð¿¿ëæ ¿éë àæèëëàãààãàà òºãºëäºðæ¿¿ëýí îëîí íèéòèéí õ¿ñýí õ¿ëýýæ áàéãàà ò¿âøèíä õ¿ðãýõ õýðýãòýé áàéíà.

    Ýíý òàëààð Õ¿íèé ýðõèéí ¿íäýñíèé êîìèññ ÷ ¿íäñýí ÷èã ¿¿ðãèéíõýý õ¿ðýýíä ¿ð á¿òýýëòýé, øàðãóó àæèëëàâàë çîõèíî. Èðãýä ÷ ýðõ ç¿éí øèíý ñî¸ëä ñóðàëöàæ, ýðõ, ýðõ ÷ºëººãºº ýäëýõäýý áóñàä õ¿íèé ýðõ, ýðõ ÷ºëººã õîõèðîîæ, íèéãìèéí õýâ æóðìûã ãàæóóäóóëàõ ¸ñã¿é. Íèéãìèéí øèíý îð÷èí, øèíý õàðèëöàà íü ¯íäñýí õóóëü áîëîîä ò¿¿íýýñ ÷àãòàãëàí ñàëáàðëàñàí á¿õ õóóëèéíõàà áîëîìæèéã á¿ðýí àøèãëàõ, ¿ð àøèãòàé àæèëëóóëàõ, íàðèéí òîõèðóóëãà, çàëðóóëãà õèéõ, ¿éë÷ëýõ ÷àäâàðûã íü äýýøë¿¿ëýõèéã áàñ øààðäàõ áîëëîî. ¯íäñýí õóóëèéí áàéãóóëëàãóóäûí òýíöâýðò õàðèëöààã õàíãàõàä ¯íäñýí õóóëèéí öýöèéí ã¿éöýòãýõ ¿¿ðãèéã äýýøë¿¿ëýõ ÷èãëýëýýð ýðõ ç¿éí ¿íäñèéã íü òºãºëäºðæ¿¿ëýõ õýðýãöýý ÷ óðãàí ãàð÷ áàéíà.

    ¯íäñýí õóóëèéã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ òàëààð íèéãìèéí ñýòãýë ç¿éä ãàð÷ áóé õºäºëãººí ººð÷ëºëò á¿ðèéã ñîðãîãîîð ìýäýð÷, øèíæëýõ óõààí÷ààð ñóäëàõ íü ÷óõàë. ¯¿íòýé óÿëäóóëàí ¯íäñýí õóóëüä íýìýëò, ººð÷ëºëò îðóóëàõ æóðìûã òîäîòãîí õóóëü÷ëàõ íü ç¿éòýé ãýæ ¿çýæ áàéíà.

    Òºðèéí òýðã¿¿í áè íèéãìèéí àìüäðàëûí õóóëü, ýðõ ç¿éí çîõèöóóëàëòûã ñàéæðóóëàõ àñóóäëûã õºíäºõ人 á¿õíèéã õóóëèéí õàòóó ÷àíãà õ¿ëýýñýíä îðóóëàõ ãýñýí ñàíààãààð áèø õàðèí èðãýä, òýäíèé áàéãóóëëàãûí ýðõ àøèã õàìãààëàãäàæ, íèéãìèéí àìüäðàëä èäýâõòýé îðîëöîõ, ººðèé㺺 õºãæ¿¿ëýõ áîëîìæ áîëîëöîîã íýýõ, ò¿¿íä íü ñàäàà áîëîã÷ ç¿éëä õóóëèàð õààëò õèéõ, áàñ íèéãìèéí ýð¿¿ë ñàðóóë ¸ñ ñóðòàõóóíû çîõèöóóëàëòàä îðîí çàé áàéõ ¸ñòîé ãýäãèéã äàâõàð èëýðõèéëæ áàéãàà þì ø¿¿.

    Ýðõýì õ¿íäýò èðãýä ýý,

    Ìîíãîëûí ýðò ýä¿ãýýãèéí õóóëü öààç, ýðõ ç¿éí ñýòãýëãýýíèé íýãäìýë çàíãèäëàãà, ìàíàé àðä ò¿ìíèé õ¿ñýë ìºðººäºë, ýðõýì çîðèëãûí òóíõàã, àðä÷èëñàí ¸ñ, õ¿íèé ýðõ, ýðõ ÷ºëººíèé áàòàëãàà, õºãæèë äýâøëèéí õºòº÷ áîëñîí ¯íäñýí õóóëèà ìýäýãò¿í, ñàõèãò¿í.

    Òà á¿õýíäýý ¯íäñýí õóóëèéí ºäðèéí ÷èí ñýòãýëèéí ìýíä õ¿ðãýæ, ñàéí ñàéõíû äýýäèéã õ¿ñýí åðººå.